ISO 45001 is de internationale norm voor gezond en veilig werken. De norm helpt je om arbeidsrisico’s gestructureerd aan te pakken en ongevallen, verzuim en beroepsziekten te voorkomen.
In deze gids lees je alles wat je moet weten: van de basisprincipes tot de kosten, van het verschil met VCA tot het kiezen van een certificeerder. Geen verkooppraatjes, gewoon heldere informatie.
1. Wat is ISO 45001?
ISO 45001:2018 is de internationale norm voor arbomanagementsystemen. In het Engels: Occupational Health and Safety Management Systems (OH&S). De norm beschrijft eisen voor een systematische aanpak van gezond en veilig werken.
Kort gezegd: ISO 45001 helpt je om een veilige werkomgeving te creëren en te borgen.
Met een ISO 45001-certificaat toon je aan dat je bedrijf arbeidsrisico’s beheerst, actief werkt aan veiligheid en continu verbetert.
1.1 Doel van de norm
ISO 45001 richt zich op het voorkomen of beperken van:
- Arbeidsongevallen
- Verzuim door werkgerelateerde oorzaken
- Beroepsziekten en gezondheidsklachten
De norm geeft je een raamwerk om risico’s te identificeren, maatregelen te nemen en prestaties te verbeteren.
1.2 De High Level Structure
De norm is opgebouwd uit tien clausules:
| Clausule | Onderwerp |
|---|---|
| 4 | Context van de organisatie |
| 5 | Leiderschap en werknemersparticipatie |
| 6 | Planning |
| 7 | Ondersteuning |
| 8 | Uitvoering |
| 9 | Evaluatie van prestaties |
| 10 | Verbetering |
1.3 Huidige versie en toekomstige update
De huidige versie is ISO 45001:2018, gepubliceerd op 12 maart 2018.
2. Waarom ISO 45001 certificeren?
Een certificaat is geen doel op zich. De vraag is: helpt het jouw bedrijf?
2.1 Vijf concrete voordelen
Naast minder controles zijn er meer voordelen:
- Minder ongevallen en verzuim — Een systematische aanpak leidt tot minder incidenten. Dat bespaart kosten en leed.
- Vertrouwen van opdrachtgevers — Vooral in bouw, industrie en petrochemie vragen opdrachtgevers om bewijs van veiligheidszorg.
- Wettelijke compliance — Met ISO 45001 vul je de RI&E-verplichting uit de Arbowet systematisch in.
- Fundament voor integratie — Dezelfde structuur als ISO 9001 en 14001 maakt gecombineerde certificering efficiënt.
- Betere bedrijfscultuur — De nadruk op werknemersparticipatie verbetert betrokkenheid en veiligheidsbewustzijn.
2.2 Voor wie is het relevant?
ISO 45001 is universeel toepasbaar. Anders dan VCA is het niet beperkt tot specifieke branches.
| Type organisatie | Voorbeelden |
|---|---|
| Industrie | Productie, maakindustrie, metaal |
| Bouw en infra | Aannemers, installateurs |
| Logistiek | Transport, warehousing |
| Dienstverlening | Facilitair, schoonmaak |
| Zorg | Ziekenhuizen, verpleeghuizen |
| Petrochemie | Raffinaderijen, chemische industrie |
Goed om te weten: ISO 45001 is geschikt voor organisaties van elke omvang, van ZZP tot multinational.
2.3 Wanneer het misschien niet nodig is
Eerlijk advies: certificering is niet altijd de beste keuze.
ISO 45001 is minder nodig als:
- Je een kantooromgeving hebt zonder fysieke risico’s
- Opdrachtgevers er niet om vragen
- Je al VCA hebt en daar tevreden mee bent
3. Het ISO 45001 certificeringsproces
Van besluit tot certificaat doorloop je zes stappen. Reken op drie tot zes maanden.
3.1 De zes stappen naar certificering
-
Intake en scope bepalen — Welke delen van je organisatie? Welke locaties? De certificeerder maakt een offerte op basis van deze scope.
-
GAP-analyse (optioneel) — Een nulmeting: waar sta je nu? Wat moet er nog gebeuren? Niet verplicht, maar helpt bij planning.
-
Implementatie managementsysteem — Documentatie opstellen, processen inrichten, medewerkers trainen. Minimaal drie maanden operationeel voordat certificering kan.
-
Fase 1-audit (documentatiecheck) — De auditor beoordeelt je documentatie. Zijn de vereiste documenten aanwezig en actueel?
-
Fase 2-audit (praktijktoetsing) — Audit op locatie. De auditor spreekt met medewerkers, bekijkt processen en controleert of theorie en praktijk overeenkomen.
-
Certificaat en onderhoud — Bij goedkeuring: certificaat voor drie jaar. Jaarlijks een surveillance-audit, na drie jaar hercertificering.
3.2 Tijdlijn
| Situatie | Doorlooptijd | Auditduur |
|---|---|---|
| Bestaand systeem (bijv. VCA) | 3-4 maanden | 1-2 dagen |
| Vanaf nul beginnen | 4-6 maanden | 1-2 dagen |
| Complexe organisatie | 6-9 maanden | 2-3 dagen |
3.3 Wie doet wat?
| Partij | Rol |
|---|---|
| Jij | Systeem opzetten, interne audits, medewerkers voorbereiden |
| Consultant (optioneel) | Begeleiding, templates, training |
| Certificeerder | Audit uitvoeren, certificaat afgeven |
| Accreditatie-instantie | Controleert de certificeerder (RvA, UKAS, DAkkS, etc.) |
4. Wat kost ISO 45001?
De kosten variëren. Ze hangen af van je bedrijfsgrootte, complexiteit en of je begeleiding inschakelt.
Vuistregel voor MKB: Reken op €2.900 - €3.900 in het eerste jaar, daarna €1.400 - €2.500 per jaar.
4.1 Kostenposten overzicht
| Kostenpost | Indicatie |
|---|---|
| Certificeringsaudit (jaar 1) | Vanaf €1.400 |
| Surveillance-audit (per jaar) | €1.000 - €2.000 |
| Hercertificering (elke drie jaar) | €1.500 - €3.000 |
| Advies/implementatie (optioneel) | €1.900 - €3.900 |
| Interne uren | Sterk variërend |
4.2 Prijsindicatie per bedrijfsgrootte
| Bedrijfsgrootte | Eerste jaar | Jaarlijks daarna |
|---|---|---|
| Klein (tot 20 fte) | €2.900 - €4.500 | €1.400 - €2.500 |
| Middelgroot (20-100 fte) | €4.500 - €8.000 | €2.000 - €4.000 |
| Groot (100+ fte) | €8.000 - €15.000+ | €4.000 - €8.000+ |
Prijzen indicatief, excl. btw.
4.3 Wat beïnvloedt de prijs?
Vijf factoren bepalen je kosten:
- Aantal medewerkers — Meer mensen betekent meer audittijd
- Aantal locaties — Elke locatie wordt beoordeeld
- Risicoprofiel — Bouw en industrie zijn duurder dan kantoor
- Bestaande systemen — Al ISO 9001 of VCA? Dan gaat het sneller
- Keuze certificeerder — Prijzen verschillen 20-40%
5. Voorbereiding op ISO 45001
Goede voorbereiding is het halve werk. De meeste tijd gaat zitten in het opzetten van je managementsysteem, niet in de audit.
5.1 Wat moet je intern regelen?
De belangrijkste voorbereidingsstappen:
- Verantwoordelijkheden toewijzen — Wie is eindverantwoordelijk? Wie coördineert?
- RI&E actualiseren — Je Risico-Inventarisatie en -Evaluatie is de basis
- Processen beschrijven — Hoe werk je veilig? Wat zijn de procedures?
- Medewerkers betrekken — ISO 45001 vereist werknemersparticipatie
- Interne audit — Test of alles werkt voordat de certificeerder komt
- Directiebeoordeling — Management Review: bespreek resultaten met directie
5.2 Welke documentatie is nodig?
De norm vereist minimaal:
| Document | Wat het is |
|---|---|
| OH&S-beleid | Jouw visie op veiligheid, ondertekend door directie |
| RI&E | Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (wettelijk verplicht) |
| Doelstellingen | Meetbare veiligheidsdoelen |
| Procesbeschrijvingen | Hoe je veilig werkt |
| Competentieoverzicht | Wie is bevoegd voor wat |
| Noodprocedures | BHV, ontruiming, calamiteitenplan |
| Interne auditrapport | Bewijs van interne controle |
| Directiebeoordelingsverslag | Management Review |
Geen dik handboek nodig. De vorm is vrij. Veel bedrijven werken digitaal of met compacte documenten.
5.3 Drie veelgemaakte fouten
Fout 2: RI&E niet actueel
Een verouderde RI&E is een veelvoorkomende afwijking. Zorg dat je RI&E recent is en alle huidige risico’s dekt.
Fout 3: Medewerkers niet betrokken
ISO 45001 vereist werknemersparticipatie. Als medewerkers niet weten wat het systeem inhoudt, valt dat op tijdens de audit.
6. De ISO 45001 audit
De externe audit is het moment van de waarheid. Met goede voorbereiding is er weinig om je zorgen over te maken.
6.1 Fase een en twee
De audit bestaat uit twee delen:
Fase 1: Documentatiecheck (vaak op afstand)
De auditor beoordeelt je documentatie. Zijn alle vereiste documenten aanwezig? Is de RI&E actueel? Na fase 1 krijg je feedback en tijd om bij te sturen.
Fase 2: Praktijkaudit (op locatie)
De auditor komt langs, spreekt met medewerkers, bekijkt de werkvloer, controleert registraties en checkt of papier en praktijk overeenkomen.
De kern: De auditor zoekt bewijs dat veiligheid leeft in je organisatie. Niet alleen op papier.
6.2 Mogelijke uitkomsten
| Uitkomst | Wat gebeurt er? |
|---|---|
| ✅ Certificaat | Je voldoet aan de eisen |
| ⚠️ Kleine afwijkingen | Certificaat, maar punten oplossen voor volgende audit |
| ❌ Grote afwijkingen | Eerst oplossen, dan heraudit |
6.3 Tips voor een vlotte audit
- Betrek medewerkers — Vertel wat ze kunnen verwachten. Ze hoeven de norm niet te kennen, wel hoe ze veilig werken.
- Wees eerlijk — Probeer niets te verbergen. Auditors waarderen openheid.
- Toon de werkvloer — Laat zien dat veiligheid leeft, niet alleen in documenten.
- Houd documenten paraat — Zorg dat je snel kunt laten zien wat de auditor vraagt.
7. Een ISO 45001 certificeerder kiezen
Er zijn ruim vijftien certificeerders actief in Nederland voor ISO 45001. Ze verschillen in prijs, aanpak en specialisatie.
7.1 Vijf criteria om op te letten
| Criterium | Waarom belangrijk |
|---|---|
| Accreditatie | Niet-geaccrediteerde certificaten worden vaak niet erkend |
| Sectorervaring | Een auditor die jouw branche kent, voegt meer waarde toe |
| Prijs | Verschillen van 20-40% zijn normaal |
| Service | Vaste contactpersoon? Snelle reacties? |
| Klik met auditor | Je werkt minstens drie jaar samen |
7.2 Wat is accreditatie?
Accreditatie-instanties controleren certificeerders. Ze checken of auditors gekwalificeerd zijn, of de certificeerder onafhankelijk werkt en of de ISO-regels correct worden toegepast.
In Nederland is de RvA (Raad voor Accreditatie) de nationale instantie. Maar certificeerders met UKAS-accreditatie (UK) of DAkkS-accreditatie (Duitsland) zijn even geldig. Via het IAF (International Accreditation Forum) erkennen alle nationale instanties elkaars certificaten.
7.3 Vragen om te stellen
Voordat je kiest, stel deze vragen aan potentiële certificeerders:
- Bent u geaccrediteerd voor ISO 45001? Bij welke instantie?
- Wat is uw ervaring in mijn sector?
- Wie wordt mijn auditor? Kan ik diegene vooraf spreken?
- Wat is de doorlooptijd van offerte tot certificaat?
- Wat zijn de totale kosten voor drie jaar?
- Hoe gaat u om met afwijkingen tijdens de audit?
De juiste keuze is niet per se de goedkoopste. Een auditor die jouw sector begrijpt en constructieve feedback geeft, is waardevoller dan een paar honderd euro besparing.
Klaar om te vergelijken? Bekijk ons overzicht van certificeerders in Nederland en vind de partij die bij jouw bedrijf past.
8. Veelgestelde vragen over ISO 45001
Wat is een ISO 45001-certificering?
ISO 45001 is de internationale norm voor arbomanagementsystemen. Met een certificaat toon je aan dat je bedrijf gezond en veilig werken systematisch heeft geregeld. De norm helpt bij het voorkomen van ongevallen, verzuim en beroepsziekten.
Is ISO 45001 verplicht?
Nee, het is vrijwillig. Wel is een RI&E verplicht vanuit de Arbowet. ISO 45001 helpt om deze verplichting systematisch in te vullen. Commercieel wordt het vaak gevraagd door opdrachtgevers in bouw, industrie en petrochemie.
Wie mag ISO 45001 certificeren?
Alleen geaccrediteerde certificatie-instellingen. Accreditatie kan van de RvA (Nederland), UKAS (UK), DAkkS (Duitsland) of andere IAF-leden zijn. Via het IAF-verdrag zijn al deze certificaten internationaal erkend.
Wat is het verschil met VCA?
ISO 45001 is een internationaal managementsysteem voor alle branches. VCA is een regionale checklist (NL, BE) voor sectoren met verhoogd risico. ISO 45001 beschrijft “wat” je moet regelen, VCA beschrijft “hoe”. Veel bouwbedrijven hebben beide.
Wat is het verschil met OHSAS 18001?
OHSAS 18001 was de voorganger en is sinds 30 september 2021 niet meer geldig. ISO 45001 volgt de High Level Structure, heeft meer focus op leiderschap en werknemersparticipatie, en vereist een bredere contextanalyse.
Hoeveel kost ISO 45001?
Voor MKB-bedrijven: €2.900 - €3.900 in het eerste jaar, daarna €1.400 - €2.500 per jaar. De exacte prijs hangt af van bedrijfsgrootte, aantal locaties en risicoprofiel.
Hoe lang duurt certificering?
Gemiddeld drie tot zes maanden. Het systeem moet minimaal drie maanden operationeel zijn. De audit zelf duurt één tot twee dagen.
Kan ik ISO 45001 combineren met andere normen?
Ja. ISO 45001 deelt dezelfde structuur met ISO 9001, ISO 14001 en ISO 27001. Geïntegreerde audits besparen tijd en kosten.
Deze gids wordt regelmatig bijgewerkt. Laatst gecontroleerd: december 2025.