VCA-eisen per hoofdstuk van de checklist

De VCA-checklist kent twee soorten vragen. Een mustvraag moet je altijd halen. Een aanvullende vraag mag je kiezen. Je haalt een vraag alleen als je aan alle minimumeisen voldoet, als je het doel van de vraag haalt en als je documenten in orde zijn. Per niveau moet je dit halen:

De hoofdstukken hieronder volgen de checklist. Bij elk hoofdstuk staat wat bij VCA* hoort en wat er bij de hogere niveaus bijkomt.

Je hebt een beleidsverklaring over veilig en gezond werken. De hoogste baas tekent die. Je evalueert hem elke drie jaar.

Je wijst een VGM-functionaris aan. Dat is de medewerker die de directie adviseert over veiligheid, gezondheid en milieu. De VGM-functionaris rapporteert rechtstreeks aan de directie. Hij heeft een opleiding Middelbare Veiligheidskunde (MVK) of een gelijkwaardige opleiding. Heeft hij die niet, dan doet hij aantoonbaar een beroep op een deskundige, en heeft hij zelf minstens het diploma VOL-VCA. Deze eis geldt bij alle drie de niveaus.

Elk jaar doe je een interne audit en een directiebeoordeling. In drie jaar komen alle vragen in de interne audit aan bod. Je houdt ook bij welke wetten voor je werk gelden en of je ze naleeft.

Bij VCA** komt er een VGM-structuur bij: vaste afspraken over wie welke taak heeft voor veiligheid. Elke leidinggevende heeft dan een functieomschrijving met zijn taken en vaardigheden voor veiligheid. Leidinggevenden jaarlijks beoordelen op veiligheid is bij VCA** een aanvullende vraag en bij VCA Petrochemie verplicht.

Je hebt een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) van al je gewone werk. Je evalueert die minstens elke drie jaar. Voor werk met bijzondere risico's maak je een taakrisicoanalyse (TRA). Minstens één TRA is niet ouder dan een jaar. Vóór elke klus doen je medewerkers een laatste minuut risicoanalyse (LMRA). Dat is een korte check op de werkplek of alle risico's zijn afgedekt. Je controleert of ze dat ook echt doen. Dit hoofdstuk is voor alle drie de niveaus gelijk.

Per functie leg je vast welke vakopleiding en ervaring nodig is. Operationele medewerkers hebben het diploma B-VCA. Operationeel leidinggevenden hebben het diploma VOL-VCA. Dat geldt voor iedereen die langer dan drie maanden voor je werkt. Voor risicovolle taken leg je vast welke extra opleiding nodig is. Nieuwe medewerkers krijgen een instructie over je regels. Voor een project leg je de regels van de opdrachtgever uit, ook aan tijdelijke krachten en onderaannemers. Werk je met anderstaligen, dan heb je een communicatieplan. Ook dit hoofdstuk is voor alle niveaus gelijk.

Je bespreekt veiligheid in je gewone overleggen. Daarnaast houd je toolboxmeetings. Dat zijn bijeenkomsten waarin leidinggevenden en medewerkers over veiligheid praten. Je houdt ze met alle operationele medewerkers, verspreid over het jaar.

Bij VCA* zijn dat er minstens vier per jaar. Bij VCA** en VCA Petrochemie zijn dat er minstens tien. Bij die twee niveaus heb je ook een programma om veilig gedrag te stimuleren.

Dit hoofdstuk geldt niet voor VCA*. Bij VCA** leg je vast voor welke projecten een VGM-projectplan nodig is. Je legt ook vast wat erin staat, zoals de risico's van het project en wie wat doet. Bij VCA Petrochemie bespreek je het plan ook met je opdrachtgever. Het actuele plan ligt dan op de werkplek. Bij VCA** is dat een aanvullende vraag.

Je hebt een procedure voor melden, alarmeren en ontruimen. Je medewerkers kennen die. Op de werklocatie liggen genoeg middelen voor eerste hulp en om brand te blussen. Opgeleide mensen voor eerste hulp, brand en ontruiming zijn bij VCA** en VCA Petrochemie een aanvullende vraag.

Een operationeel leidinggevende inspecteert elke werkplek minstens één keer per maand. Je maakt daar een verslag en een actieplan van. De directie loopt minstens één keer per kwartaal zelf mee op een werklocatie. Bij VCA Petrochemie maak je elk jaar ook een trendanalyse van wat je bij inspecties vond. Bij VCA** is die trendanalyse een aanvullende vraag.

Je legt vast voor welke functies een medische keuring nodig is. Waar nodig beoordeelt een bedrijfsarts of iemand geschikt is. Bij blootstelling aan bijvoorbeeld lawaai, stoffen of trillingen bied je periodiek medisch onderzoek aan. Bij VCA Petrochemie heb je ook beleid voor aangepast werk na ziekte of een ongeval. Bij VCA** is dat een aanvullende vraag. De mogelijkheid om zelf een bedrijfsarts te raadplegen is bij VCA** en VCA Petrochemie een aanvullende vraag.

Je koopt alleen materiaal, gereedschap en persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) dat aan je veiligheidseisen voldoet. Je keurt gereedschap en PBM minstens één keer per jaar. De gebruiker ziet direct tot wanneer de keuring geldt. Dit hoofdstuk is voor alle niveaus gelijk.

Dit hoofdstuk geldt niet voor VCA*. Bij VCA** beoordeel je de onderaannemers die je vaker dan één keer per drie jaar inzet. Je werkt alleen met goedgekeurde onderaannemers. Bij VCA Petrochemie zorg je er ook voor dat elke onderaannemer op de werkvloer aan VCA voldoet. Hij heeft dan zelf VCA, of hij voldoet aan de lijst in bijlage A van het schema. Uitzendkrachten voor operationeel werk leen je dan in via een uitzendbureau met VCU. Bij VCA** zijn die laatste twee vragen aanvullend.

Je registreert ongevallen, bijna-ongevallen en onveilige situaties in vaste groepen. Je maakt de cijfers minstens elk jaar bekend. Een ernstig incident meld je direct aan je certificeerder. Je onderzoekt incidenten op hun oorzaak. Daarna pas je zo nodig je RI&E en je TRA's aan. Dit hoofdstuk is voor alle niveaus gelijk.

De versie die nu geldt, is VCA 2026/6.1. SSVV publiceerde die op 31 maart 2026. Sinds 1 juli 2026 gebruiken certificeerders hem bij elke audit, ook bij bedrijven die al gecertificeerd waren. Op je certificaat staat dat je systeem voldoet aan versie 2026/6.1.

De vaardigheden van leidinggevenden zitten nu vast in de vragen 1.3 en 1.4. Die eis gold sinds 1 juli 2025 al voor versie 2017/6.0. Tot 1 juli 2026 leidde hij daar alleen tot een verbeterpunt. De nieuwe versie raakt alleen het certificaat van je bedrijf. Aan de diploma's van je medewerkers verandert niets.

Een mustvraag kun je niet zomaar uitsluiten. Verklaar je een mustvraag niet van toepassing, dan telt hij als niet gehaald. Dan krijg je geen certificaat. Alleen bij een paar vragen noemt de checklist zelf een uitzondering. Die vraag telt dan als gehaald:

Valt een vraag zo buiten je werk, leg dan uit waarom. De auditor zet dat in zijn rapport.

Het niveau en je onderaannemers bepalen welke vragen de auditor toetst. Ze bepalen ook hoeveel tijd hij nodig heeft. Geef bij je aanvraag dus je niveau op, en of je onderaannemers en uitzendkrachten inzet. Bij CertificeerWijzer vraag je met één aanvraag offertes op bij certificeerders die VCA voor jouw sector mogen doen. Dan rekent elke certificeerder met hetzelfde beeld van je bedrijf.