SCL-eisen per thema van de Safety Culture Ladder

De Safety Culture Ladder 2.0 heeft vijf thema's. Die zijn samen verdeeld in twintig subthema's. Elk subthema beschrijft per trede wat een auditor in je bedrijf tegenkomt. Hoe hoger de trede, hoe meer mensen het gedrag dragen. Op trede 3 komt de aandacht vooral van de directie en de leidinggevenden. Op trede 5 nemen ook medewerkers en onderaannemers zelf het initiatief.

Bij elk subthema kijkt de auditor naar twee dingen:

De normtekst zegt wat er geregeld moet zijn. Hoe je dat doet, kies je zelf. Een managementsysteem is niet verplicht. Je hoeft je afspraken ook niet per se op papier te hebben. Helpt het je, dan mag het wel. Welke stukken de auditor wel vraagt, staat bij de documenten voor de SCL.

Veiligheid en gezondheid (V&G) is bij de SCL breder dan arbo. Het gaat ook over psychosociale arbeidsbelasting, psychosociale veiligheid, welzijn en integriteit. Afhankelijk van je werk hoort ook cybersecurity, brandveiligheid of machineveiligheid erbij.

De auditor beoordeelt elk thema apart op randvoorwaardelijk en op gedrag. Groen is voldoende. Oranje betekent dat je deels voldoet en aantoonbaar werkt aan de rest. Rood is onvoldoende. Voor een trede gelden twee regels:

Gedrag weegt dus het zwaarst. Dat is bewust, want de ladder meet of mensen veilig werken. Een hoger oordeel op één thema maakt je trede niet hoger. De auditor zet het wel in het rapport, zodat je ziet waar je kunt groeien.

Auditoren beoordeelden een thema vaak op het zwakste subthema. Eén oranje subthema maakte het hele thema dan oranje. In januari 2026 besliste de Commissie van Deskundigen dat dit strenger was dan de normtekst bedoelt. Nu kijkt de auditor naar het totaalbeeld van alle subthema's binnen een thema, en beslist hij op dat beeld. Daarbij gelden deze grenzen:

Heb je SCL Light en scoort een subthema oranje? Dan leg je voor dat subthema een doel vast voor een verandering in gedrag. Bij de volgende audit kijkt de auditor of die verandering er is.

Haal je door een oranje of rood thema je trede niet, en denk je dat de auditor zich vergist? Dan kun je binnen dertien weken een extra audit laten doen.

Hieronder staan de vijf thema's met hun subthema's. Bij elk thema staat wat trede 3 vraagt, in gewone woorden. Trede 3 is de eis van Veiligheid in Aanbestedingen in de bouw. De volledige beschrijvingen van alle treden staan in de normtekst van NEN.

Dit thema gaat over je beleid en doelen voor veiligheid en gezondheid, en over hoe de leiding ermee omgaat. De subthema's zijn beleid en doelstellingen, leiderschap, communicatie en betrokkenheid, gewenst gedrag, en verantwoordelijkheid nemen.

Op trede 3 heb je beleid en algemene doelen voor V&G. Je hebt een vaste manier om te volgen of mensen zich aan de afspraken houden. Directie, managers en leidinggevenden kennen het beleid, en ook de regels voor ingrijpen en belonen. Iedereen weet welk gedrag gewenst is. Uit voorbeelden blijkt dat medewerkers elkaar aanspreken. Je past je sancties consequent toe. Medewerkers zien degene die V&G regelt nog vaak als de enige die ervoor verantwoordelijk is. Dat mag op trede 3 nog.

Dit thema gaat over wat mensen weten en kunnen om veilig te werken, van de directie tot de externe medewerker. De subthema's zijn taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden, kennis en vaardigheden, en het ontwikkelen daarvan.

Op trede 3 heb je de taken en verantwoordelijkheden voor V&G vastgelegd bij de leidinggevenden in de uitvoering. Je hebt ze ook bekendgemaakt. Medewerkers weten welke kennis ze nodig hebben en gebruiken die in hun gewone werk. Bij situaties die afwijken, missen ze die kennis soms nog. Je praat op vaste momenten met medewerkers over het ontwikkelen van hun kennis.

Dit thema gaat over hoe veiligheid in je werkprocessen zit. Dat geldt voor je kernwerk en voor ondersteunende afdelingen. De subthema's zijn voorbereiding en planning, risicobeoordeling, V&G in projecten, aanschaf en beheer van middelen, en omgaan met veranderingen.

Op trede 3 heb je een vaste werkwijze voor risicobeoordelingen op verschillende niveaus. Voor projecten waar het belangrijk is, maak je steeds een V&G-plan. Dat plan bespreek je vooral aan het begin van een project. Je stelt V&G-eisen bij het inkopen. Je hebt een inspectieplan voor al je middelen en een onderhoudsplan. Dat inspectieplan geldt ook voor middelen die volgens de wet geen inspectie nodig hebben. Je beleid zegt dat V&G bij de planning hoort, maar op de werkvloer merken mensen daar nog weinig van.

Dit thema gaat over je onderaannemers, leveranciers en andere partijen van buiten. De subthema's zijn het selecteren en beoordelen van opdrachtnemers, het stimuleren en sanctioneren van opdrachtnemers, en samen werken aan oplossingen.

Op trede 3 kies en beoordeel je opdrachtnemers met een vaste werkwijze, op wettelijke eisen en op je eigen afspraken over gedrag. Die afspraken staan in je contracten. Je grijpt steeds in als een opdrachtnemer zich niet aan de regels houdt. Goed gedrag van een opdrachtnemer waardeer je soms wel en soms niet. Een opdrachtnemer is bij de SCL breed. Ook de cateraar op kantoor of de schilder van je pand hoort erbij.

Dit thema gaat over hoe je bedrijf leert van wat er gebeurt. De subthema's zijn leercultuur, meldingen, het beoordelen van V&G in de werkomgeving, en interne audits.

Op trede 3 meld je ongelukken altijd. Bijna-ongelukken en onveilige situaties meld je ook, maar nog niet altijd. Je deelt het aantal en de inhoud van de meldingen met je medewerkers. Je analyseert incidenten met een vaste werkwijze. Directie en leidinggevenden beoordelen V&G op de werkplek. Soms telt het aantal beoordelingen nog zwaarder dan de kwaliteit. Je interne audits kijken ook naar gedrag, en managers en directie doen eraan mee.

De normtekst is één versie voor elke sector. NEN maakt bewust geen aparte versies per branche. Past een beschrijving niet bij je bedrijf, dan kijkt de auditor naar de bedoeling ervan. Hij beoordeelt dan "in de geest van de norm". Past ook dat niet, dan kijkt hij naar de beschrijving van een hogere of lagere trede.

Nu geldt SCL 2.0, met de normtekst van september 2023. Sinds 1 januari 2025 kun je alleen nog op deze versie worden gecertificeerd. Ten opzichte van de versie van 2016 is de puntentelling vervangen door de kleuren groen, oranje en rood. De verwijzingen naar het spoor zijn eruit. De beschrijvingen lopen nu op van trede 1 tot en met trede 5.

De Commissie van Deskundigen past de eisen aan met besluiten. Na publicatie op de site van de SCL horen die besluiten bij de norm. Het besluit over de subthema's van januari 2026 is daar een voorbeeld van. Vraag daarom bij je offerte hoe de auditoren met de besluiten van het afgelopen jaar werken. Bij CertificeerWijzer vraag je met één aanvraag offertes op bij certificeerders met een SCL-licentie. Je geeft je trede en je aantal medewerkers één keer op, en je ziet de antwoorden naast elkaar.