ISO 9001-certificaat voor bouwbedrijven

Van de certificeerders die ISO 9001 in Nederland mogen doen, mogen er 7 geen bouwbedrijf certificeren. Bij wie kun je als bouwbedrijf dan wel terecht, en waar let de auditor op? Na het lezen van dit artikel weet je of je onder de bouw valt, welke certificeerders je mogen doen, hoe de audit op je projecten gaat, wat je risicoklasse kost en wat er met je VCA gebeurt als je combineert of overstapt.

Welke bedrijven onder de bouw vallen bij ISO 9001

Voor ISO 9001 is de bouw sectorcode (IAF-code) 28 in de internationale indeling van Global ACI-TECH-3-021 (IAF ID 1). Daaronder vallen alle bedrijven met een SBI-code die begint met 41, 42 of 43. Dat zijn:

41 burgerlijke en utiliteitsbouw, zoals woningen en bedrijfspanden.
42 grond-, weg- en waterbouw, zoals wegen, leidingen en bruggen.
43 gespecialiseerde bouw: sloop en grondverzet, installatie (elektra, loodgieters, verwarming en luchtbehandeling), afwerking (stukadoors, schilders, tegelzetters, vloerenleggers) en dakdekkers.

Installatie- en afbouwbedrijven horen dus bij de bouw, ook als ze zichzelf zo niet noemen. Een paar verwante bedrijven vallen in een andere sector. Dat zijn architecten en ingenieursbureaus (code 34), wie beton of cement maakt (code 16), wie metalen constructies maakt (code 17) en wie industriële machines installeert (code 18). Je SBI-code staat in je inschrijving bij de KvK. Werk je in meer sectoren, dan telt wat in je certificaat komt te staan. Een hovenier die civiele werken doet, valt dus voor dat deel onder de bouw.

Certificeerders die ISO 9001 in de bouw mogen doen

Een certificeerder mag ISO 9001 alleen afgeven voor de sectoren die in zijn accreditatie staan. Op 24 september 2026 telde CertificeerWijzer 19 certificeerders in Nederland die ISO 9001 voor de bouw mogen doen. Die telling komt uit het de nationale accreditatie-instantie-register en de UKAS-schedules:

17 met een accreditatie van de nationale accreditatie-instantie voor de hele sector.
1 met een Nederlandse accreditatie die beperkt is tot dakbedekking en het verhuren van bouwmachines met bediening.
1 met een Britse accreditatie (UKAS) en een vestiging in Nederland.

Van de 26 certificeerders die ISO 9001 in Nederland mogen doen, mogen er 7 de bouw dus niet doen. Bij hen krijg je geen geaccrediteerd certificaat. Een aanvraag levert dan hooguit een afwijzing op. Welke certificeerders het zijn, staat bij de certificeerders.

ISO 9001-certificering voor een bouwbedrijf

Het traject is voor een bouwbedrijf hetzelfde als voor elk ander bedrijf. Je richt je werk in naar de norm. Je laat het een paar maanden draaien. Dan volgt de eerste audit in twee fasen. Hoe dat stap voor stap gaat en hoe lang het duurt, staat bij de stappen voor ISO 9001.

Twee dingen zijn in de bouw anders. Plan fase 2 op een moment dat er projecten lopen. De auditor kiest dan projecten in verschillende stadia. Zo ziet hij of je afspraken op de bouwplaats ook werken. De omschrijving van je werk op het certificaat (de scope) bepaalt in welke sector je valt. Daarmee bepaalt ze ook welke certificeerder het mag doen. Leg daarom vooraf vast welke activiteiten erin komen. Denk aan "ontwerp en bouw van utiliteitsgebouwen" of "aanleg van elektrotechnische installaties".

Projectlocaties bij een ISO 9001-audit in de bouw

In de regels is een bouwplaats een tijdelijke locatie. Dat is een plek waar je een bepaalde tijd werkt, en die geen vaste vestiging wordt. Volgens Global ACI-TECH-3-004 (IAF MD 5) hoort zo'n locatie bij het auditprogramma.

Steekproef

De auditor bezoekt een deel van je projecten. Hoeveel hangt af van het risico. Dat is het risico dat er op de bouwplaats iets misgaat dat je systeem niet opvangt. De projecten moeten samen je werk laten zien. Denk aan groot en klein, verschillende soorten werk en verschillende stadia.

Andere manieren

De certificeerder mag een deel van de bezoeken vervangen. Dat kan door een gesprek met jou of je opdrachtgever. Het kan ook door projectdossiers na te lezen, of via toegang tot je systemen op afstand of een videoverbinding. Hij moet vastleggen waarom dat even goed werkt.

Extra tijd

Moet de auditor projecten bezoeken om te zien of het werk van je kantoor klopt? Dan is dat een reden voor meer audittijd.

Op het certificaat

Projectlocaties hoeven niet op je certificaat. Staan ze er wel op? Dan moeten ze als tijdelijk zijn aangemerkt. Daarvoor gelden de regels voor meer vestigingen (Global ACI-TECH-3-001, IAF MD 1).

Bij VCA is dit strakker geregeld. Het VCA-schema heeft een vaste tabel. Die geeft bijvoorbeeld 2 bezoeken bij 2 tot 5 gelijktijdige projecten, en 3 bij 6 tot 10. Bij ISO 9001 bestaat zo'n tabel niet. Vraag de certificeerder daarom hoeveel projecten hij wil zien.

Risicoklasse van de bouw bij ISO 9001

Voor ISO 9001 deelt de certificeerder je werk in drie risicoklassen in. De bouw valt in de middelste of de hoogste. TECH-3-004 geeft deze voorbeelden:

Gemiddeld risico: eenvoudige bouw en onderdelen die niets dragen, zoals een niet-dragende binnenwand. Hier gelden de dagen uit de standaardtabel.
Hoog risico: complexe bouw en dragende onderdelen en constructies. Hier komen er dagen bij.

Bouw komt in de regels niet voor bij laag risico. Doe je werk in meerdere risicoklassen, zoals een aannemer die woningen bouwt én bruggen? Dan rekent de certificeerder naar het aantal mensen per soort werk. In de regels staat niet waar installatiewerk valt. Bij hoog risico staat wel "elektrische en gasapparatuur". Dat gaat over het maken van apparatuur. Voor een installateur die apparatuur plaatst, beslist de certificeerder. Hij moet je zijn berekening en de reden in het contract geven. Vraag dus welke klasse hij kiest en waarom.

Kosten van ISO 9001 voor een bouwbedrijf

Een bouwbedrijf betaalt voor ISO 9001 per auditdag. Dat is het aantal auditdagen maal het dagtarief. Het dagtarief is meestal €1.000 tot €1.800 exclusief btw per dag. Het aantal dagen begint bij de standaardtabel van TECH-3-004. Daarin tellen ook je mensen op de bouwplaats mee. Dat geldt ook voor uitzendkrachten en ingehuurde vakmensen, als ze werk doen dat onder je certificaat valt. Bij gemiddeld risico heeft een bouwbedrijf met 25 fte voor de eerste audit 3 dagen nodig. Dat is €3.000 tot €5.400.

Bij hoog risico liggen alle bedragen hoger. De regels noemen geen maximum. Elke dag extra in de eerste audit kost €1.000 tot €1.800. De jaarlijkse controle-audit groeit mee. Extra tijd komt er ook bij uitbesteed werk. In de bouw is dat al snel een onderaannemer. Minder tijd kan als je zelf niet ontwerpt. Er gaat dan nooit meer dan 30% vanaf de tabel af. De dagen per bedrijfsgrootte, de berekening en wat je zelf in de hand hebt, staan bij de kosten van ISO 9001.

VCA, BRL en andere certificaten naast ISO 9001 in de bouw

Veel bouwbedrijven hebben naast ISO 9001 nog andere certificaten, omdat opdrachtgevers en aanbestedingen erom vragen. De bekendste:

VCA toetst hoe je veiligheid, gezondheid en milieu op de werkvloer regelt. VCA* is voor bedrijven die het werk zelf doen. Ze schakelen geen onderaannemers in. VCA** is voor aannemers die wel onderaannemers inzetten. Dat toetst ook je VGM-beleid en -organisatie. Het VCA-schema van SSVV beschrijft dat.
ISO 14001 en ISO 45001 voor milieu en voor gezond en veilig werken.
Safety Culture Ladder van NEN meet hoe veiligheidsbewust je werkt. Grote opdrachtgevers zoals ProRail en TenneT vragen erom. Certificeren valt hier nog niet onder accreditatie.
CO₂-Prestatieladder van SKAO. Die kan je bij aanbestedingen voordeel geven.
BRL's (beoordelingsrichtlijnen) voor een bepaald product of soort werk, zoals veilig slopen.

Combineren bij één certificeerder heeft zin als de audits elkaar raken. Dat geeft één planning en één auditor die je bedrijf kent. Voor ISO 9001, ISO 14001 en ISO 45001 samen zijn er volgens Global ACI-TECH-3-008 (IAF MD 11) tot 20% minder auditdagen nodig. Van de 19 certificeerders voor ISO 9001 in de bouw mogen er 18 ook VCA in de bouw doen. Voor een BRL of de ladders moet je per certificeerder nagaan of hij ze mag afgeven. Soms is het juist slimmer om een certificaat apart te houden. Bijvoorbeeld als een specialist voor je BRL beter past. Hoe korting en planning werken, staat bij normen combineren.

Overstappen als bouwbedrijf naar een andere ISO 9001-certificeerder

Als bouwbedrijf kun je je ISO 9001-certificaat zonder opnieuw te beginnen overzetten. Dat kan zolang de nieuwe certificeerder code 28 in zijn accreditatie heeft. Die controleert dat vóór de overstap. Mag hij jouw sector niet doen? Dan kan hij je certificaat niet overnemen. In de bouw mogen 19 certificeerders ISO 9001 doen. Van die 19 mag er één alleen voor dakbedekking en het verhuren van bouwmachines met bediening.

Heb je ook VCA, dan kan dat certificaat mee. Het VCA-schema volgt namelijk dezelfde regels voor overstappen (Global ACI-TECH-3-002, IAF MD 2). Wil je alles bij één partij? Kies dan een certificeerder die beide in de bouw mag doen. Wil je VCA bij je oude certificeerder houden? Dat kan ook. Je hebt dan twee audits bij twee partijen. Hoe de overstap gaat en wanneer het niet kan, staat bij overstappen voor ISO 9001. Een logisch moment is je hercertificering. Ook de overgang naar ISO 9001:2026 is zo'n moment.

ISO 9001-certificeerders vergelijken voor de bouw

Met 19 certificeerders die ISO 9001 in de bouw mogen doen, verschillen de offertes vooral in drie dingen. Dat zijn de risicoklasse, het aantal projectbezoeken en het dagtarief. Bij CertificeerWijzer gaat je aanvraag alleen naar certificeerders met code 28 in hun accreditatie. Elk van hen krijgt dezelfde gegevens over je projecten en je mensen.