VCA: veiligheidscertificaat voor aannemers

VCA staat voor Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers. Het is een certificaat voor aannemers die werk doen bij een opdrachtgever. Denk aan werk in fabrieken, op installaties, in werkplaatsen en op projectlocaties. Met het certificaat laat je zien dat je de risico's van dat werk beheerst. Dat geldt voor je eigen mensen, voor tijdelijke krachten en voor je onderaannemers. VCA komt oorspronkelijk uit de petrochemie. Het schema is ook bedoeld voor bouwkundig, civiel, elektrotechnisch en ander technisch werk, zoals steigerbouw en isolatie.

VCA is geen ISO-norm. De Stichting Samenwerken Voor Veiligheid (SSVV) is eigenaar van het schema. Een commissie met vertegenwoordigers uit de branches beheert de inhoud. Het schema is een checklist van 36 vragen, verdeeld over 11 hoofdstukken.

Bij elke vraag staat wat je minimaal moet doen en welke documenten de auditor wil zien. De versie die nu geldt, heet VCA 2026/6.1. Sinds 1 juli 2026 gaat elke audit op die versie, ook bij bedrijven die al gecertificeerd waren. Een certificaat is drie jaar geldig, en elk jaar komt de certificeerder langs voor een controle-audit.

VCA en ISO 45001 gaan allebei over veilig en gezond werken. ISO 45001 is een internationale norm voor een managementsysteem. VCA is een Nederlandse en Belgische checklist met vaste vragen. Voor wie ISO 45001 bedoeld is, staat bij ISO 45001.

VCA kent drie niveaus. Elk niveau vraagt meer dan het vorige. Daarnaast heeft SSVV schema's voor uitzendbureaus en opdrachtgevers:

Een mustvraag is een vraag die je altijd moet halen. Van de aanvullende vragen kies je er een deel. Welke vraag bij welk niveau hoort, staat bij de VCA-eisen.

Je opdrachtgever bepaalt of je VCA nodig hebt en welk niveau. Dat staat zo in het schema. Vraag dus eerst je opdrachtgever welk niveau hij verwacht, voordat je begint. Een grens in het aantal medewerkers staat niet in het schema.

VCA* is voor werk zonder onderaannemers. Zet je wel onderaannemers in, dan heb je VCA** of VCA Petrochemie nodig. VCA** vraagt ook een VGM-structuur, zoals beleid en een organisatie voor veiligheid. VCA Petrochemie vraagt daarbovenop extra eisen voor de petrochemie.

Een zzp'er zonder personeel kan geen VCA-certificaat halen. Werkt hij als onderaannemer voor jou, dan heeft hij wel het diploma VOL-VCA nodig.

VCA is geen wettelijke plicht. Je kunt het zelf willen, en je opdrachtgever kan het eisen. Bedrijven halen het om deze redenen:

Naast het certificaat voor je bedrijf bestaan er diploma's voor personen. Het schema koppelt die twee aan elkaar.

Elke operationele medewerker die langer dan drie maanden voor je werkt, moet het diploma Basisveiligheid VCA (B-VCA) hebben. Elke operationeel leidinggevende moet het diploma VOL-VCA hebben. Een diploma is tien jaar geldig. Het examencentrum zet het in het Centraal Diploma Register. Mist één medewerker zijn diploma, dan voldoe je niet aan die mustvraag.

De nieuwe versie van het schema verandert niets aan de diploma's. Een intercedent, de medewerker van een uitzendbureau die uitzendkrachten plaatst, haalt het diploma VIL-VCU.

VCA vraagt dat je de risico's van je werk kent en beheerst. De vragen gaan over je beleid, risicoanalyses, opleidingen, overleg op de werkvloer, inspecties, keuringen, gezondheid en incidenten. Bij elke vraag staan harde minimumeisen. Zo houd je bij VCA* minstens vier keer per jaar een toolboxmeeting. Bij VCA** zijn dat er tien. Wat elk hoofdstuk vraagt, staat bij de VCA-eisen. Welke stukken je klaar hebt liggen, staat bij de documenten voor VCA.

Je begint met een nulmeting met de checklist. Daarna voer je de ontbrekende punten in. Je VGM-beheersysteem, je vaste aanpak voor veiligheid, gezondheid en milieu, moet minstens drie maanden draaien voordat de auditor op de werkvloer mag toetsen. Tussen je opdracht en de eerste audit zit bij certificeerders meestal drie tot vier maanden. Vraag dus vroeg offertes aan. De stappen en de audit staan bij VCA-certificaat halen.

Het minimum aantal auditdagen volgt uit een vaste tabel van SSVV. De prijs is dat aantal dagen maal het dagtarief van de certificeerder. De tabel kijkt naar je niveau, je aantal fte en het aantal werklocaties waar je tegelijk werkt.

Neem een installateur met 12 fte en VCA*. Hij werkt gemiddeld op vier plekken tegelijk. Zijn eerste audit duurt minstens 0,75 dag op kantoor. Daarbij komen twee bezoeken aan werklocaties van elk een kwart tot een halve dag. Dat is samen 1,25 tot 1,75 dag. Bij een dagtarief van €1.000 tot €1.800 exclusief btw kost die audit €1.250 tot €3.150. De tabellen en meer voorbeelden staan bij de kosten van VCA.

Je kunt je VCA-certificaat meenemen naar een andere certificeerder. Je begint dan niet opnieuw. Het schema schrijft voor dat de internationale regels voor overstappen gelden. Wat daarbij voor VCA geldt, staat bij VCA-certificaat overzetten.

Een VCA-certificeerder heeft twee dingen nodig. Hij heeft een contract met SSVV. En hij heeft een accreditatie van de nationale accreditatie-instantie voor VCA. Die accreditatie loopt per sectorcode (IAF-code). De sector van je werk bepaalt dus wie je mag certificeren.

CertificeerWijzer telde op 24 september 2026 in het de nationale accreditatie-instantie-register 20 certificeerders met VCA in hun accreditatie. Dat zijn dezelfde 20 namen die SSVV op haar lijst van erkende certificatie-instellingen zet. Geen van de 20 mag alle sectoren doen. Zoveel certificeerders mogen VCA doen in deze sectoren:

Een bouwbedrijf of installateur heeft dus veel keus. Een aannemer in de chemie heeft er maar vijf. Ter vergelijking: voor ISO 45001 telde CertificeerWijzer op dezelfde dag 12 certificeerders, ook die met een buitenlandse accreditatie.

De regels en de rekentabel zijn voor elke certificeerder gelijk. Kies daarom op deze punten:

Keuzepunten die voor elke norm gelden, staan bij certificeerder kiezen. Bij CertificeerWijzer vraag je met één aanvraag offertes op bij VCA-certificeerders die jouw sector mogen doen. Je geeft je niveau, je fte en je werklocaties één keer op. Dan zie je de verschillen naast elkaar.

VCA staat vaak naast andere certificaten. Deze komen het meest voor: